“ኣዳም እብ በላ በለው መይት ህላ” ብድሕሪ ተ.ሓ.ኤ. ንገብረመስቀል እንድርያስ ሓዉ ንኣብርሃ እንድርያስ ኣብ ከረን ብ1960ታት ምስቀተልዎ ዝተባህለ ዘረባ እዩ። ገብረመስቀል ሓደ ከብቲ እናሸጠ ዝነብር ነጋዳይ እዩ ኔሩ። ገብረመስቀል እንድርያስ መንግስቲ ሃይለ ስላሴ ኣብ ከረን ንተጋደልቲ ናይ ምሕናቕ ፍርዲ ሂቡ ኣብ ተግባር ምስ ኣውዓሎ፣ ኣብቲ ናይ ማሕነቕቲ ቦታ ብዝሕ ዝበለ ሰብ ተኣኪቡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን “ቆማላት፤ ሕጂዶ ይሓይሽ ቋንጣ ምዃን” ክብል ሰሚዕናዮ ኢሎም ንተጋደልቲ ተ.ሓ.ኤ. ስለዝተነገረሉ፤ ኣባላት ተ.ሓ.ኤ. ደልዮም፣ ረኺቦም ኣብ “ቦጉ” ዝተባህለ 4 ኪሎ ሜትር ካብ ከረን ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ቦታ ዝሽየጣ ከብቱ ክገዝእ ምስከደ፣ “ደይብ ኣብቲ ከውሒ” ኢሎም ብጥይት ቶኪሶም ቐቲሎሞ ይብሃል። ብድሕርዚ እንታይ ድኣ ተረኺቡ ምስተባህለ፤ “ኣዳም እብ በላ በለው መይት ህላ” ክብል ሓደ ሰብ ተሰሚዑ። “ሰብ ብበላካ ለኽዓካ ይመውት ኣሎ”።

ኣብቲ እዋን እቲ ተ.ሓ.ኤ. “ኣንጻርና እዩ”፣ “ሓስዩ” “ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ነጊሩ” እናበሉ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ብሕጊ ዘይኮነስ ብናይ ውድብ “ፍርዲ” ዝገበርዎ ናይ ቅትለት ስጉምቲታት ኔሩ እዩ። እዚ ታሪኽ እዩ።

ጽንሕ ኢሉ ድማ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ብኸምዚ “ተባሂሉ” “ኢሉ” “ሓስዩ” ብምባል ክንደይ ሰብ እዩ ኣብ ገጠራትን ከተማታትን ተቐንጺሉ? ኣስቴር በዓልቲ ዋና ናይ ዕምባባ ገዛ ጥቓ ሲኒማ ኣስመራ ከም ኣብነት። መን እዩ ንውድብ ፈራዳይ ዝገበሮ? ካልኦትከ ጌና ኣበይ ከምዝኣተዉ ዘይፍለጡ ብህ.ግ.ሓ.ኤ. ጠፊኦም እንድዮም። ውድብ ተ.ሓ.ኤ. ብ1980 ኣቢሉ ካብ ኤርትራ ስለዝወጸት ታሪኻ ብዛዕባ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳያት ኣብቂዑ እዩ። ህ.ግ.ሓ.ኤ.ን ህ.ግ.ደ.ፍ.ን ግን ካብ 1970 ክሳብ ሎሚ ጌና ዘይብቀዐን ዝቕጽልን ዘሎ ናይ “ዒም ዝበለ” ምፍርራሕን ነቲ ሕብረተ ሰብ ኣብ ጥርጠራን ዘይምትእምማንን ኣብጺሖሞ እዮም።

ብ2002፣ ሓደ ከም “ዘገንፎ” ዝዓይነቱ ሰብ “ኣድጊ ብምንታይ ትጠፍእ? ብመንደፍ፣ ሕዝቢ ኤርትራኸ ብምንታይ ይጠፍእ? ብህ.ግ.ደ.ፍ.፣” ይብል ኔሩ። ነዚ ሰሚዖም ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣሲሮም ምስኣውጽእዎ፤ “ኣድጊ ብምንታይ ትጠፍእ? ብመንደፍ፤ ሕዝቢ ኤርትራኸ ብምንታይ ይጠፍእ? ብሃተፍተፍ” በለ ይበሃል።

ሓደ ካብቲ ኣብ ዓለም ደቅ ሰብ ኣለዎም ዝበሃል መሰላት እምበኣር ናይ ምዝራብን ምጽሓፍን መሰል እዩ። እዚ መሰል እዚ ብባህርይን ብፍጥረትን ዝተለገሰሎም ኮይኑ ግን ኣብ ዓለማዊ ኣገባብ ኣብ ብዙሕ ቅዋማት ጸዲቑ ይርከብ። ኩሉ ሰብ ገበን ፈጺሙ ተባሂሉ ክሳብ ብኣገባብ ተጻርዩ ዝፍረድ ከም ንጹሕ እዩ ዝቑጸር ዝብል ኣብ ኩለን ምዕራብውያን ሃገራት ዘሎ ኣገባብ እዩ። ሓደ ሕብረተ ሰብ ኣብ ናይ ኣኽብሮት ውልቀ ሰብን ናይ ደቅ ሰብ ክብሪ ድማ ኩሉ ዜጋ ንኣስተግባረ ሕጊ ክሳተፍን ክዕንግልን ክዕቕብን ተኽእሎ ክህልዎ እዩ ዝሓይሽ። መዘከርታ ንጋዜጠኛታትን ነጻ ማዕከን ተኸላኸልትን።


Help Andom, an Eritrean-American, get elected to Congress by donating at  andomforny.com/donate 

Latest

ምስጋና ካብ ስድራቤት ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣቦይ ተስፋጊዮርጊስ ብዓታይ

ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅሮን እነኽብሮን ኣቦና ኣቦይ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ፡  ብኣካል ኣብ ቤትና መጺእኩም፡ ከምኡ’ውን ብዝተፋላለየ መንገዲ ናይ...

Eritrea: ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፡ ሎሚ ንጉሆ ሓይልታት ጸጥታ ጨውዮም ኣበይ ከምዝወሰዱዎ ከምዘይፍለጥን

ሎሚ ኣብ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክቃላሕ ንሰምዖ ዘለና ትርጉም ኣልቦ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ ክምቲ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ናይ ሕልና እሱራት ኣብዚ ቀረባ እዋን...

ንደመር ብኣምሓርኛ፡ ንጥፋእ ማለት’ዩ ብትግረ።

Hidden Motives in Every Day Life: The Elephant In the Brain – Kevin Simler Robin Hanson 2018 ትብል...

ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።

ብዕለት 5 ሰነ 2018፡ ነዚ ብኣኻን በቲ ብመንግስትኻን ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝቐረበ ንብይን ኣልጀርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ከፍጽም...

Eritrea: ፐሮጀክት ዓርቢ ሓርነት - ኣብዚ ሰሙን ካብ ዝበጹሑና ዜናታት:

እቲ ዕሉል ተለኣኣኪ ክፍእ ኮይኑ ኣሽሓት ሰባት ከበሳብስ ዝጸንሔ ወዲ ከበደ (ሓላፊ ቤት ምእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ) ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣቲዩ። እዚ ብጭካኒኡ ዝልለ ንጽሃት...

Eritrea: ምድማር'ዶ ወይስ ምፍዃስ?

ማንኪ፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስተር፡ ምሳኹም ክንድመር ንወያነ ኣጥፉኡልና። ዶ/ር ኣብይ፡ ክቡር ማንኪ፡ ጀመርቲ ስለ ዝኾና ገና ምድማር ኢና ዘለና። ንስኹም ግን ቀዲምኩም ኣብ ምፉዃስ (elimination) ኢኹም በጺሕኩም። ግዜ ሃቡና...