ከም ዝፍለጥ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብስም ምቅያር ባጤራ፡ ኩሉ ኣብ ኢድ ህዝቢ ዝነበረ ገንዘብ ናብ ባንክታት መንግስቲ ከም ዝኣቱ ብምግባር፡ ኣብ ልዕሊ ገንዘብ ህዝቢ ርኡይ ዝምታ ተኻይዱ ዩ ። ባንክ ኤርትራ ኣብ እዋኑ ከም ዝሓበሮ 40 ሚኢታዊት ካብቲ ኣብ ኢድ ህዝቢ ዝነበረ ገንዘብ ጥራይ እዩ፡ ኣብቲ ዝተወሰነ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክቕየር ተኻኢሉ ፡ እዚ ማለት ከኣ 60 ሚኢታኢውት ናይቲ ኣብ ዕዳጋታት ሃገርና ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ገንዘብ ገለ ብመጠን ንብረት ገለ ከኣ ከይተቐየረ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ ተሪፉ ማለት እዩ።

ካብዚ ብምቅጻል ተገልጋሊ ህዝቢ ገንዘቡ ኣብ ባንክታት ጅሆ ተታሒዙ፡ ኣብ ወርሒ ዝተወሰነ መቁነን (5000 ናቅፋ) ካብ ገንዘቡ ጥራይ ከውጽእ ብምድንጋግ፡ ኣብ ዕዳጋን ዕለታዊ መነባብሮን ህዝቢ ከቢድ ተጽዕኖ ፈጢሩ ኣሎ። ንሱ ከይኣክል ኩሉ ልዕሊ 3000 ናቅፋ ዝግበር ናይ ንግዲ ምልውዋጥ ብቼክ ክካየድ ብምግባር ( ዝተጻሕፈ ቼክ'ውን ብምኽንያት እቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቅሰ ድንጋጌ ብጥረ ገንዘብ ክወጽእ ስለዘይክእል፡ ስማዊ ምዝውዋር ገንዘብ ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ከም ዝካየድ ይኸውን፡ መወዳእታኡ ድማ እቲ ገንዘብ ኣብ ኢድ ባንክታት ጅሆ ይተሓዝ) ኣብ ልዕሊ ኩሉ ገንዘብ ምሉእ ምቑጽጻር ወኒኑ። ኣብዚ'ውን ጠጠው ኣይበለን፡ ኣባላት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ብምውፋር፡ ነብሲ ወከፍ ናይ ንግዲ ትካላት (እንኮላይ ንኣሽቱ ናይ ሸቀጠ-ሸቀጥ ትካላት ከይተረፈ)፡ ብዛዕባ ድሕሪ ባጤራ ምቅያሩ ዘኻዕበተኦ ኣታዊ? ክንደይ ካብኡ ናብ ባንክታት ኣትዩ? ከምኡ'ድማ ክንደይ ገንዘብ ካብ ባንክታት ኣውጺኦም ዝምልከት ምፍርራህን፡ ጸቅጥን ዝተሓወሶ ሰፊሕ ምቁጽጻር ይካየድ ኣሎ። ሕጂ'ውን ተወሳኺ ዝምታ ኣብ ልዕሊ ገንዘብ ህዝቢ ንምክያድ፡ ባንክታት ሓድሽ ምልክታ ኣውጺአን ኣለዋ። ብመሰረት እዚ ምልክታ፡ "ኣብ ልዕል'ቲ ብዓማዊል ናብ ሓድሽ ባጤራ ናቅፋ ክቅየር ናብ ባንክ ኤርትራ ዝተስተለመ ገንዘብ ፡ ወነንቱ 2% ክሳብ 4% ዝዝርጋሕ ናይ ኣገልግሎት ክፍሊት ከፊሎም ከውጽእዎ ተወሲኑ ‘ሎ"። እዚ ማለት ህዝቢ ነቲ ኣብ ባንክታት ጅሆ ተታሒዙ ዘሎ ገንዝቡ ግብሪ ክኸፍለሉ እዩ ማለት'ዩ። ብተወሳኺ ምስቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ድንጋጌ ልውውጥ ዕዳጋ ብቼክ ጥራይ ክኸውን ዝቅይድ ድንጋጌ፡ ኣብ ባንክታት ብዙሕ ምጥፍፋእን ምትላልን የጋጥም ብምህላዉ፡ ባንክ ኤርትራ ልዕሊ ኣብ ባንክ ዘሎ ሕሳብካ ቼክ ምጽሓፍ፡ ምስ ምዝርጋሕ ዘይሕጋዊ ገንዘብ (currency forging) ዝመዓራረ ገበናዊ ጥሕሰት ከምዝቆጽሮ ኣፍሊጡ ኣሎ።

ስርዓት ህግደፍ ነቲ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ብስእነት ስርዓተ ሕግን መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ሓይሩ ክሳቕዩ ዝጸነሐ ህዝብና፡ ሎሚ ከኣ በቲ ሓሚሙ ክሕከመሉ፡ ጠምዩ ክዕንገለሉ፡ ዓሪቑ ክኽደነሉ፡ ካብ ኣፉን ኣፍ ደቁን ኣሕዲጉ ዘዋህለሎ ሒደት ገንዘብ ሃጊሩ ዳግማይ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ ኩነተ መነባብሮ ክሽመም ፈሪድዎ ‘ሎ።

ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት


Latest

ምስጋና ካብ ስድራቤት ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣቦይ ተስፋጊዮርጊስ ብዓታይ

ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅሮን እነኽብሮን ኣቦና ኣቦይ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ፡  ብኣካል ኣብ ቤትና መጺእኩም፡ ከምኡ’ውን ብዝተፋላለየ መንገዲ ናይ...

Eritrea: ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፡ ሎሚ ንጉሆ ሓይልታት ጸጥታ ጨውዮም ኣበይ ከምዝወሰዱዎ ከምዘይፍለጥን

ሎሚ ኣብ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክቃላሕ ንሰምዖ ዘለና ትርጉም ኣልቦ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ ክምቲ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ናይ ሕልና እሱራት ኣብዚ ቀረባ እዋን...

ንደመር ብኣምሓርኛ፡ ንጥፋእ ማለት’ዩ ብትግረ።

Hidden Motives in Every Day Life: The Elephant In the Brain – Kevin Simler Robin Hanson 2018 ትብል...

ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።

ብዕለት 5 ሰነ 2018፡ ነዚ ብኣኻን በቲ ብመንግስትኻን ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝቐረበ ንብይን ኣልጀርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ከፍጽም...

Eritrea: ፐሮጀክት ዓርቢ ሓርነት - ኣብዚ ሰሙን ካብ ዝበጹሑና ዜናታት:

እቲ ዕሉል ተለኣኣኪ ክፍእ ኮይኑ ኣሽሓት ሰባት ከበሳብስ ዝጸንሔ ወዲ ከበደ (ሓላፊ ቤት ምእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ) ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣቲዩ። እዚ ብጭካኒኡ ዝልለ ንጽሃት...

Eritrea: ምድማር'ዶ ወይስ ምፍዃስ?

ማንኪ፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስተር፡ ምሳኹም ክንድመር ንወያነ ኣጥፉኡልና። ዶ/ር ኣብይ፡ ክቡር ማንኪ፡ ጀመርቲ ስለ ዝኾና ገና ምድማር ኢና ዘለና። ንስኹም ግን ቀዲምኩም ኣብ ምፉዃስ (elimination) ኢኹም በጺሕኩም። ግዜ ሃቡና...