ቃልሲ ኤርትራ ክዕረ ኣለዎ ዝብል ኤርትራዊ ኩሉ፡ ብተገዳስነት ኣብ ናይ ምዕራይ ስራሕ ክዋፈር ኣለዎ። እዚ ድማ ኣብ ዘዘለዎ ቦታ ኮይኑ ውድባዊ ኣተሓሳስባ ፈላልዩና ከምዘሎ ምፍላጥ እቲ ቀዳማይ ነገር ኮይኑ፡ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝጅመር ንውድባት ዝፈላልየን ዝነበረ፡ ካብ ኣፍልጦ ምጉዳል ድዩ ወይ ህዝቢ ኤርትራ ግድን ኣብ ጎንጺ ኣትዩ ክጻረየሉ ዝግባእ ካብ ቀረባ እዋን ድዩ ካብ ነዊሕ ዝተበገሰ ከባእስ ዝኽእል እሞ ብሰላማዊ መንገዲ ዘቲኻ ክፍታሕ ዘይክእል ምኽንያት ኔሩዎ ኢዩ፡ ብጭቡጥን ንጹርን ኩልና እወ እንብሎ መልሲ ክርከበሉ ኣለዎ። ዕሩይ ነገር ኣብ ሃገር ከተስፍን ንሕሉፍ ተሞክሮታትካ መልሲ እናረኸብካሉ ምስእትኸይድ ጥራይ ኢዩ።

እናበርሃልና ንክኸይድ፡ ከም ትዕዝብተይ ህዝቢ ኤርትራ ብምንም ዓይነት ነንሕድሕዱ ከባእስ ዝኽእል ዝኾነ ይኹን ምኽንያት ዘይነበሮን፡ ኣብ ታሪኻዊ ጉዕዞኡ ብሃይማኖት ይኹን ብኣውራጃ፣ ወይ ብኻልእ ካብኡ ዝንእስ ድዩ ዝዓቢ ምኽንያታት ካብ ባዕሉ ተበጊሱ ተባኢሱ ዘይፈልጥ ህዝቢ ኢዩ። እቲ ብጊዜ እንግሊዝ ተፈጢሩ ዝነበረ ፈላላዪ ኩነታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብኣጋ ስለዝነቕሓሉ ኣቡንን ሙፍትን እውን ከምዘይቅጽል ስለዝገበሩ ፈሺሉ። እቲ ፈላላዪ ኩነታት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝተበገሰ ኣይነበረን። ስለ’ዚ እቲ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘባእስ ዝነበረን ክሳብ ሕጂ’ውን ህዝብና ንከይትኣማመን ምኽንያት ኮይኑ ዘሎን፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስትውዓልን ሓልዮት ህዝብን ሃገርን ብዝጎደሎም ጠቕመ ፈሊጣውያን ስለእተመርሐ ጥራይ ኢዩ። እዚ ካብ ጠቕሙ ጉድኣቱ ዝበዝሕ ኮይኑ፡ ከም ሳዕቤኑ ከኣ እቲ ዝነበረ ካልኣዊ ግርጭት ናብ ቀዳማይ ብምስጋር እቲ ብረታዊ ቃልሲ ናይ ሰዓርን ተሳዓርን ኮይኑ ስለእተወድኤ፡ ከምዚ ንርእዮ ዘለና ፍረኣልቦ ኮይኑ ተሪፉ። ብሰሪ እቲ ኣሉታዊ ውጽኢቱ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስቓይን መከራን ወዲቑ ይነብር ኣሎ።

እዞም ጠቕመ ፈሊጣውያን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከም መሕኮሪ ናብ ስልጣን ተጠቒሞም ብዘይ ሓልዮት ኣቃቲሎሞ ኢዮም። ሕጂ’ውን እንተኾነ መላኽን ተመላኽን ክሳብ ዝፋለጡ ኮለል የብልዎ ኣለዉ። እዞም ክዕረይ ዘይክእል ባህርያትን ተሞክሮን ዘለዎም ኣካላት፡ ሓድነት ጌሮም ኩሉ ህዝቢ ዝደልዮ ሓድነት ክዉን ክገብሩ ምጽባይ፡ ምስ ክውንነት ዝላዘብ ኣተሓሳስባ ኣይኮነን'ሞ ክሕሰቦ ዝግባእ ኢዩ።

ብመጀመርታ ህዝቢ ኤርትራ ዕግበት ክረኽበሉ ዝኽእል ሕገ መንግስቲ ብንጹር ሓንጺጹ፣ ብኸምዚ ንኽንምራሕን፣ ከምዚ ዝመሰለ መንግስቲ ክህልወናን ንደሊ ኢሉ ንጹር ማኒፈስቶታት ክዝርግሕ ኣለዎ። ብድሕሪኡ ህዝብና ይቃለስ ድዩ ኣይቃለስን ክርኤ። ምኽንያቱ ናይዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዕግበት ስለዘይብሉ ካብ ቃልሲ ጠጠው ኢሉ ዘሎ ህዝቢ ብዙሕ ኢዩ። ብዛዕባ'ቲ ክህልወና እንደልዮ መንግስቲ፡ ብቋንቋ ትግረ፡ ትግሪግኛን ካልእን እናተገልጸ፡ ማለት መላእ ህዝብና ብዝርድኦ ቋንቋታት እናተጻሕፈ ኣብ ኩሉ ከምዝባጻሕ ጌርና ብምዝርጋሕ፣ ኩሉ ህዝቢ ምሉእ ኣፍልጦ ናይ’ቲ ዝትከል ስርዓት ክህልዎ ከምዘለዎ ክንገብር ኣለናን ይግባእን። ብከምዚ ጥራይ ድማ ኢዩ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዳግም ክበራበር ዝኽእል። እቲ ዲሞክራሲ ዝበሃል ጥዑይ ኣማሓዳድራ፡ መሰል ህዝቢ ዘኽብር፡ ህዝቢ ውሑስ ህይወት ከም ዝህልዎ ዝገብር ምዃኑ ንኹሉ ህዝቢ ብዝርድኦ መንገዲ ምብራህ ኣድላይነት ኣለዎ። እቲ ሓጋጊ ኣካል ዝበሃል ባይቶ ኤርትራ ክህሉ ኣለዎ። እቶም ኣካላት ባይቶ ከካብ ከባቢኡ ህዝቢ ባዕሉ ዝመረጾምን ኣካላቱን ኣጸቢቑ ዝፈልጦምን ክኾኑ ኣለዎም፡ ክንብል ኣለና። ባይቶ እታ ሃገር እቲ ዝልዓለ ስልጣን ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ወታሃደራት ፖሊስን፣ መላእ ሰራዊት እታ ሃገርን ብባይቶ ይምእዘዙ እቲ መራሕ መንግስቲ፣ ባይቶ ብዘየጽደቖ መንገዲ ዓበይቲ ሃገራዊ ስጉምቲ ተንከስ ኢሉ ክወስድ ኣይግብኦን። ብጀካ በቲ ብባይቶ ዝጸደቐ ቅዋም ተመሪሑ ሃገር ካብ ምምሕዳር ሓሊፉ፡ ካልእ ስልጣን የብሉን። እዚ ዝጠቕሶ ዘለኹ ውዱእን መጽናዕቲ እተኻየዶን ዘይኮነ ''እቲ ክንተሓሓዞ ዘለና ስራሕ ኣበይ ዘትኾረ ክኽውን ኣለዎ፧'' ንዝብል ንምዝኽኻር እሞ ብዕቱብ ባዛዕባ ክህልወና ዝግባእ ባይቶን፣ ካልእ ንመንግስታዊ ቅርጻ ዝምልከትን፣ ብዛዕባ ክህሉ እንደልዮ ሕግን ስርዓትን ዘትኮረ ስራሕን ዘተን ክንሕዝ ኣብዝብል ከነትኩር ኣለና ካብ ዝብል ኢየ።

ሎሚ እቲ ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ኣካል ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሰላማዊ ሰልፊ ድዩ ብኻልእ ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ። ስለ’ዚ እቶም በብዘለዎምም ዓቕሚ ዝጽሕፉ ይኹን ዝዛረቡ ዘለው ከይተሓለሉ ቃልሶም ይቐጽሉ። እዚ ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ቃልሲ፣ ብሰንኪ እቲ ክልወጥ ዘይክእል ባህርያት ዘለዎ ጎዳኢ ስርዓት፣ ሽግር ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ስፍሓት እናወሰኸ ንኹሉ ይትንክፍ ስለዘሎ፣ መንእሰያት ኤርትራ እውን ምረቱ ኣርኪቡሎምን ተረዲእዎምን ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ እቶም ቀንዲ ግዳያት ናይቲ ስርዓት ስለዝኾኑ፡ ነቲ ቃልሲ ባዕሎም ክታሓሓዝዎ ኢዮም። ግን ተቓሊስካ ነቲ እተካይዶ ቃልሲ ኣብ መሳብሮኡ ምስ ኣብጻሕካዮ ከምዚ ኣይመሰለናን ዋይ ኣነ ካብ ምባል ዘድሕን እቲ እትቃለሰሉ ዘለኻ ስርዓት እንታይ እንተመሰለ ኢዩ ኩሉ ዝሕጎሰሉን ዘየጣዕስን ዝኽውን ኢልካ ከምቲ እትደልዮ ንኪኸውን ምጽዓር ጥራይ ኢዩ ካብ ጣዕሳ ዘድሕንን ኣወንታዊ ውጽኢት ዝርከቦን።

ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ክግንዘቦ ዘለዎ፡ ኣገባብ ኣንፈት ናይ ቃልሲ ምጭባጥ ተሳኢኑ፡ ቃልስና ቅልጡፍ ስጉምቲ ዘየርእየሉ ዘሎ ምኽንያት፡ እቲ ንዕኡ(ንህዝቢ ኤርትራ) ፋሕብትን ከብል ዝህቅን ዝተፈላለየ ሕቡእ መጋበርያ ናይ በተንቲ፡ ሱር ሰዲዱ ስለዝጸንሐ ጥራይ ኢዩ፡፡ እምበር ቃልሲ ህዝቢ ከም ወትሩ ዘይፈሽልን ተዓዋታይን ኢዩ። ስለ’ዚ እቲ ዝንበይ ይነበይ፡ እቲ ዝሰርሕ ይስራሕ፡ ኩሉ ከኣ ዘዘለዎ ጥራይ ይበላሓት፡፡ እምበር መወዳእትኡ ኩሉ ተኣኪቡ ፍረ ከምጽእ ኢዩ። ድሕሪ ሕጂ ራኢ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ሓቂ ዘይልወጠሉ ምኽንያት ኣይክህሉን ኢዩ። ኩሉ ጸኒዑ ክቃለስን ክመልኩ ንዝፍትኑ ክጥንቀቐሎምን ጥራይ ኢዩ ዘለዎ። ሰናይ ቅነ።

ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና

ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝብና

በላይ መስፍን ካብ ጀርመን


Help Andom, an Eritrean-American, get elected to Congress by donating at  andomforny.com/donate 

Latest

ምስጋና ካብ ስድራቤት ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣቦይ ተስፋጊዮርጊስ ብዓታይ

ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅሮን እነኽብሮን ኣቦና ኣቦይ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ፡  ብኣካል ኣብ ቤትና መጺእኩም፡ ከምኡ’ውን ብዝተፋላለየ መንገዲ ናይ...

Eritrea: ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፡ ሎሚ ንጉሆ ሓይልታት ጸጥታ ጨውዮም ኣበይ ከምዝወሰዱዎ ከምዘይፍለጥን

ሎሚ ኣብ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክቃላሕ ንሰምዖ ዘለና ትርጉም ኣልቦ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ ክምቲ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ናይ ሕልና እሱራት ኣብዚ ቀረባ እዋን...

ንደመር ብኣምሓርኛ፡ ንጥፋእ ማለት’ዩ ብትግረ።

Hidden Motives in Every Day Life: The Elephant In the Brain – Kevin Simler Robin Hanson 2018 ትብል...

ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።

ብዕለት 5 ሰነ 2018፡ ነዚ ብኣኻን በቲ ብመንግስትኻን ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝቐረበ ንብይን ኣልጀርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ከፍጽም...

Eritrea: ፐሮጀክት ዓርቢ ሓርነት - ኣብዚ ሰሙን ካብ ዝበጹሑና ዜናታት:

እቲ ዕሉል ተለኣኣኪ ክፍእ ኮይኑ ኣሽሓት ሰባት ከበሳብስ ዝጸንሔ ወዲ ከበደ (ሓላፊ ቤት ምእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ) ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣቲዩ። እዚ ብጭካኒኡ ዝልለ ንጽሃት...

Eritrea: ምድማር'ዶ ወይስ ምፍዃስ?

ማንኪ፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስተር፡ ምሳኹም ክንድመር ንወያነ ኣጥፉኡልና። ዶ/ር ኣብይ፡ ክቡር ማንኪ፡ ጀመርቲ ስለ ዝኾና ገና ምድማር ኢና ዘለና። ንስኹም ግን ቀዲምኩም ኣብ ምፉዃስ (elimination) ኢኹም በጺሕኩም። ግዜ ሃቡና...